نحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطلاعات و اطلاعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیند حسابرسی و دادرسی مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده

شماره: 200/1403/11
تاریخ: 1403/06/07

1- تعاریف 
در این بخشنامه واژه ها و اصطلاحات در معانی زیر به کار رفته است 
۱-۱- سامانه های مالیاتی:
الف) آن بخش از سامانه صورت معاملات فصلی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۸۰ و ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۹۴ که اطلاعات و اطلاعیه های آن مستقیما از سوی فعالین اقتصادی بخش خصوصی درج و ثبت میشود. 
ب) آن بخش از سامانه های صورت معاملات فصلی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۸۰ و ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۹۴ که اطلاعات و اطلاعیه های آن مستقیما توسط اشخاص غیر دولتی یا غیر عمومی عمومی نظیر شهرداری یا اشخاصی که عهده دار مأموریت عمومی موضوع بند ب ماده ۱ قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب سال ۱۳۹۰ نیستند، صادر می شود. 
ج) هر گونه سامانه ای که به هر نحو محتوی اطلاعات و اطلاعیه های مرتبط با بارنامه ها باشد. 
۲-۱- طرف اول: ثبت کننده اطلاعات در سامانه های مالیاتی از قبیل ثبت کننده معامله در سامانه صورت معاملات فصلی یا فرستنده کالا مانند فرستنده بار در بارنامه های مندرج در سامانه های مالیاتی کلیه اشخاص ثالثی که اطلاعات و اطلاعیه های معاملات و فعالیتهای مودیان و فعالین اقتصادی را در سامانه های موضوع این بند ثبت مینمایند نیز در حکم طرف اول محسوب می گردند.
۳-1- طرف دوم: شخصی که طرف اول اطلاعات و اطلاعیه های مرتبط با وی را برای سامانه های مالیاتی ارسال کرده و اطلاعات وی در آن به ثبت رسیده است.
۴-۱- اسناد مثبته: در این بخشنامه اسناد مثبته اسنادی است که متضمن تایید وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد، از قبیل صورت حساب الکترونیکی صادره وفق مفاد قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، سند پرداخت مالی به حساب طرف معامله قرارداد فی ما بین طرف اول و دوم رسید بار تایید شده توسط طرف دوم. اطلاعات و اطلاعیه های درج شده در سامانه های مالیاتی موضوع این بخشنامه که توسط طرف اول ابراز گردیده و مورد تایید طرف دوم قرار نگرفته است؛ اسناد مثبته لحاظ نمیگردد و این اطلاعات و اطلاعیه ها قرینه ای تایید نشده بر انجام معامله یا فعالیت اقتصادی است که میبایست در فرآیند رسیدگی به اعتراض بر اساس مصادیق اسناد مثبته مورد تایید قرار گیرد.
در مواردی که مثبته بودن اسنادی به غیر از مصادیق فوق الذکر مورد تایید طرف دوم قرار نگیرد، مثبته بودن آن می بایست از سازمان متبوع مورد استعلام قرار گیرد. مامورین مالیاتی میتوانند پیش از شروع فرایند رسیدگی و مستقل از تایید یا عدم تایید طرف دوم نسبت به مثبته بودن اسناد از مرجع فوق استعلام نمایند.
۲- معاونت فناوری‌های مالیاتی مکلف است در مدت زمان ۶ ماه تمهیدی فراهم نماید تا حداکثر ظرف مدت یک ماه از دریافت اطلاعات و اطلاعیه ها از طرف اول اصلی یا اصلاحی حسب مورد اقلام مذکور در کارپوشه مالیاتی طرف دوم به نشانی my.tax.gov.ir منعکس گردیده و امکان ثبت واکنش به صحت و سقم اطلاعات و اطلاعیه ها برای طرف دوم فراهم گردد. ارسال اطلاعات و اطلاعیه های مذکور به کارپوشه می بایست به صورت ماهانه از طریق پیامک نیز به وی اطلاع رسانی شود. 
تبصره- در صورت عدم تایید طرف دوم نسبت به صحت اطلاعیه ها و اطلاعات معاونت فناوریهای مالیاتی می بایست با ارسال پیامکی مسئولیت و عواقب قانونی مربوطه ارائه گزارش خلاف واقع به سازمان موضوع ماده (۲۴) قانون مقابله با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری ارتکاب جرم جعل رایانه ای موضوع ماده (۷۳۴) قانون مجازات اسلامی و تعلق جریمه موضوع ماده (۱۶۹) قانون مالیاتهای مستقیم را به طرف اول و طرف دوم ابلاغ نمایند.
3- چنانچه پرونده در مرحله رسیدگی و صدور برگ تشخیص یا مرحله بررسی موضوع ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم باشد:
۱-۳- در صورتی که پرونده در مرحله رسیدگی و صدور برگ تشخیص باشد و طرف دوم ادعای عدم انتساب اطلاعات یا اطلاعیه ها به خود را مطابق مفاد بند ۲ این بخشنامه یا سایر طرق قانونی ثبت کرده باشد چنانچه هیچ گونه اسناد مثبته ای بدست نیاید، اداره امور مالیاتی طرف دوم امکان قانونی اعمال اطلاعات و اطلاعیه های یاد شده را در رسیدگی به پرونده طرف دوم نخواهد داشت. مصداق اسناد مثبته (مطابق مفاد بند (۴۱) این بخشنامه که در رسیدگی و تشخیص استفاده شده است، می بایست در کاربرگ حسابرسی مالیاتی ذکر گردد. 
۴- در صورتی که پرونده در مرحله بررسی در اجرای ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم باشد و اعتراض مودی در خصوص اشتباه بودن اطلاعات منتسب به وی صورت پذیرد مسئول یا مسئولان مربوط موظفند بررسی مقتضی یا استعلامات لازم را به عمل آورده و در صورتی که اسناد مثبته ای مبنی بر رد اعتراض طرف دوم بدست نیاید، اقدام به رفع تعرض از برگ تشخیص مالیات نمایند. در صورتی که اسناد مثبته ای صرفا برای بخشی از اطلاعات یا اطلاعیه ها بدست آید، ماموران مالیاتی صرفا مجاز به صدور برگ تشخیص برای همان بخش خواهند بود. 
5- چنانچه پرونده در مرحله دادرسی مالیاتی باشد:
در شرایط اعتراض طرف دوم به انتساب اطلاعات یا اطلاعیه به وی در صورت ارجاع پرونده مالیاتی به هیاتهای حل اختلاف مالیاتی هیات مزبور در صورت عدم ارائه اسناد مثبته از جانب اداره امور مالیاتی با استناد به اظهارات طرف دوم مبنی بر عدم انتساب اطلاعات با اطلاعیه به وی اقدام به صدور رای مبنی بر رفع تعرض از طرف دوم و در صورت شمول مرور زمان وفق تبصره ماده ۱۵۷ ق.م. م صدور رای مبنی بر مطالبه مالیات از مودی واقعی می نماید. 
تبصره- در مواردی که به منظور احراز واقعیت و تکمیل مستندات از ادارات امور مالیاتی ، استعلام به عمل می آید، ادارات مذکور مکلفند نسبت به ارسال پاسخ جامع و کامل اقدام نمایند. ارائه پاسخ مبهم و غیر صریح در حکم عدم وجود اسناد مثبته خواهد بود. عدم ارائه اسناد مثبته در پاسخ نیز در حکم پاسخ مبهم و غیر صریح است.
6- چنانچه علی رغم عدم احراز استناد اطلاعات یا اطلاعیه ها به طرف دوم مطابق مقررات این بخشنامه اقدام نشود و برگ تشخیص یا رای هیات حل اختلاف مالیاتی قطعی شده و غیر قابل اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی درون سازمانی باشد طرف دوم میتواند شکایت خود را در این خصوص به دادستانی انتظامی مالیاتی اعلام نماید. در این صورت مرجع مذکور موظف است؛ موضوع را مطابق مفاد این بخشنامه بررسی کرده و در صورت تأیید شکایت طرف دوم، موضوع را جهت اجرای تبصره (۲) ماده ۳۰ آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم به اداره امور مالیاتی طرف دوم ارجاع نماید. دادستان انتظامی مالیاتی موظف است متخلف یا متخلفین را مورد پیگرد قرار دهد. 
7- کلیه ماموران مالیاتی موظفند حسب بررسیهای بعمل آمده وفق این بخشنامه در مواردی که موضوع از مصادیق ماده ۲۷۴ قانون مالیاتهای مستقیم باشد حسب شیوه نامه اجرایی مواد ۲۷۴ الی ۲۷۷ قانون مزبور اقدام کنند. همچنین اداره امور مالیاتی طرف اول موظف است در کلیه مواردی که اطلاعات و اطلاعیه‌های موجود در سامانه های مالیاتی مورد تایید طرف دوم نباشد جریمه های موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم مبنی بر ثبت معاملات غیر واقعی را از ارسال کننده اطلاعات ، در صورت احراز غیر واقعی بودن ، مطالبه نماید و به دلیل عدم احراز شرایط مقرر در ماده ۱۹۱ قانون مذکور از بخشودگی جرایم مالیاتی خودداری نمایند. 
تبصره- اداره امور مالیاتی طرف دوم موظف است در مواردی که عدم تایید طرف دوم نسبت به اطلاعات و اطلاعیه های سامانه‌های مالیاتی مطابق بند ۲ این بخشنامه در سامانه های مذکور ثبت نشده است مراتب این عدم تایید را به اداره امور مالیاتی طرف اول اطلاع دهد و اداره امور مالیاتی طرف اول نیز مطابق مفاد این بند اقدام به اخذ جرایم خواهد نمود. 
8- مفاد این بخشنامه در خصوص کلیه اطلاعات یا اطلاعیه های مندرج در سامانه های مالیاتی ناظر بر پیش از تاریخ ابلاغ آن که مالیات متعلقه پرداخت نشده باشد نیز مجری است. 
9- با صدور این بخشنامه مفاد کلیه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های پیشین مغایر از جمله تمامی مفاد دو دستورالعمل شماره 200/96/517 مورخ 1396/07/22 و دستورالعمل شماره 200/95/501 مورخ 1395/01/22 لغو می‌گردد. 
 

سید محمدهادی سبحانیان
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور