بخشنامه شماره مب/۱۱۷۲ مورخ ۱۳۸۶/۰۳/۳۱; حداقل الزامات تحت عنوان "رهنمودهایی برای نظام موثر کنترل داخلی در موسسات اعتباری"

شماره: 1172
تاریخ: ۱۳۸۶/۰۳/۳۱

موضوع: جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید.
با احترام
همان گونه که استحضار دارند یکی از مهمترین ساز و کارهای کنترلی که زمینه هدایت اثر بخش و کارای سازمانهای مختلف به خصوص بانکها موسسات اعتباری و دیگر نهادهای مالی را فراهم می آورد مجموعه تدابیری است که از آنها تحت عنوان «کنترل های داخلی» یاد می شود.
برای کنترل های داخلی الگوهای متنوعی طراحی و معرفی شده اند لیکن مهم ترین و معروف ترین آنها - از نقطه نظر جامعیت اثر بخشی و گستره کاربرد - الگوی مطروحه از سوی کمیته سازمانهای مسئول کمیسیون تردوی (COSO) است. در این الگو، نظام کنترل داخلی از پنج عنصر به هم پیوسته تشکیل شده است که عبارتند از محیط کنترلی شناسایی و ارزیابی ریسک فعالیتهای کنترلی اطلاعات و ارتباطات و خود ارزیابی نظارت و اصلاح نارسایی ها هر یک از این پنج عنصر مشتمل بر توصیه ها و رهنمودهایی است که در مجموع دستیابی به اهداف کنترلهای داخلی را دنبال می کنند.
کمیته مزبور کنترل داخلی را فرآیندی دانسته است که توسط هیات مدیره مدیریت و دیگر کارکنان یک موسسه اجرا میشود و هدف از ایجاد آن کسب اطمینانی منطقی و معقول از دستیابی به اهداف اثر بخشی و کارآیی عملیات قابلیت اعتماد به گزارشگری مالی و پایبندی به قوانین و مقررات جاری است. بدون تردید ایجاد و استقرار یک نظام توانمند کنترل داخلی بستری را فراهم می آورد که با بهره مندی از آن میتوان نسبت به مدیریت موثر و کارای سازمانها و موسسات مختلف اطمینان حاصل نمود جامعیت و اثر بخشی رهنمودهای این کمیته در زمینه کنترلهای داخلی موجب کاربرد وسیع آن در عرصه پهناوری از کشورها و سازمانهای پولی و مالی شده است به گونه ای که کمیته نظارت بانکی بال نیز در سندی که تحت عنوان چارچوبی برای نظامهای کنترل داخلی در واحدهای بانکی منتشر نموده از الگوی (COSO) پیروی کرده است.
نظر به اهمیت و لزوم برخورداری بانکها و موسسات اعتباری کشور از نظام مناسبی برای کنترلهای داخلی واحدهای تابع خود به پیوست مجموعه رهنمودهایی برای نظام موثر کنترل داخلی در موسسات اعتباری جهت اجرا و فراهم سازی بستر لازم برای استقرار نظام کنترل داخلی موثر در آن بانک موسسه اعتباری غیربانکی ابلاغ می گردد در این خصوص لازم است بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی هر ۶ ماه گزارشی از پیشرفت کار در خصوص پیاده سازی نظام جامع کنترلهای داخلی در واحد تابع خود و اقدامات انجام شده در اجرای موثر این بخشنامه را به مدیریت کل نظارت بر امور بانکها و موسسات اعتباری بانک مرکزی گزارش دهند. بدیهی است استقرار نظام توانمندی از کنترلهای داخلی در آن موسسه مستلزم ایجاد ساختار سازمانی مناسب و طراحی و استقرار ساز و کارهای لازم است که در رهنمودهای مزبور چارچوب کلی در این زمینه ارائه شده است.
شایان ذکر است که در تهیه این رهنمودها از منابع تخصصی فراوانی استفاده شده است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از استاد منتشره از سوی کمیته سازمانهای مسئول کمیسیون تردوی (COSO) کمیته نظارت بانکی بال (BCBS) ، واحد حسابداری کل ایالات متحده (KPMG ، (GAO از معتبرترین سازمانهای بین المللی فعال در زمینه حسابرسی و دیگر مراکز فعال حرفه ای در زمینه کنترلهای داخلی ضمن آنکه در تدوین این مجموعه ملاحظات و ویژگیهای بومی بانکها و موسسات اعتباری کشور نیز ملحوظ شده اند.
با عنایت به مراتب فوق خواهشمند است دستور فرمایند رهنمودهای پیوست - پس از اتخاذ تدابیر لازم در سطوح هیات مدیره و مدیریت ارشد - به تمامی واحدهای ذی ربط در آن بانک موسسه ابلاغ و ضمن نظارت موثر بر حسن اجرای آن هر ۶ ماه گزارشی از پیشرفت کار در این زمینه برای بانک مرکزی ارسال شود.

 اداره مطالعات و مقررات بانکی
حمید تهرانفر   صدیقه رهبر شمس کار