بخشنامه شماره 02/172745 مورخ 1402/07/20; ابلاغ اصلاحیه «حداقل الزامات مدیریت ریسک اعتباری در مؤسسات اعتباری»

در ضوابط موصوف به شرحی که در ادامه آمده است می‌باشد:

• اصلاح بند (۱۳) ماده (۱) به شرح زیر:
  • «۱۳- نسبت مطالبات غیرجاری: حاصل تقسیم مجموع مطالبات غیرجاری اعم از ریالی و ارزی به مجموع مطالبات اعم از ریالی و ارزی؛»
• اضافه شدن بندهای (۱۴) و (۱۵) به شرح زیر به ماده (۱):
  • «۱۴ - نسبت مطالبات غیرجاری ریالی: حاصل تقسیم مجموع مطالبات غیرجاری ریالی به مجموع مطالبات ریالی؛»
  • «۱۵- نسبت مطالبات غیرجاری خالص: حاصل تقسیم مجموع خالص مطالبات غیرجاری اعم از ریالی و ارزی (پس از کسر ذخایر مطالبات) به مجموع مطالبات اعم از ریالی و ارزی؛»
• اصلاح ماده (۵) به شرح زیر:
  • «ماده ۵- مؤسسه اعتباری موظف است پیش از اعطای هرگونه اعتبار نسبت به استعلام گزارش اعتباری از شرکت‌های اعتبار‌سنجی اقدام نماید. در مورد اعتبارات بالای ۱۰،۰۰۰ میلیارد ریال، علاوه بر اخذ گزارش اعتباری از شرکت‌های اعتبارسنجی، اخذ رتبه اعتباری از مؤسسات رتبه‌بندی اعتباری، موضوع بند (۲۱) ماده (۱) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۴، الزامی است.»
• اصلاح ماده (۱۱) و الحاق تبصره‌ای به آن به شرح زیر:
  • «ماده ۱۱- مؤسسه اعتباری موظف است نسبت مطالبات غیرجاری نسبت مطالبات غیرجاری ریالی و نسبت مطالبات غیرجاری خالص را در هر ماه به انضمام متوسط سه ماهه نسبت مطالبات غیرجاری و نسبت مطالبات غیرجاری ریالی در پایان هر فصل به بانک مرکزی گزارش نماید.
  • تبصره- در صورتی که متوسط سه ماهه نسبت مطالبات غیرجاری بیش از ۸ درصد و متوسط سه ماهه نسبت مطالبات غیرجاری ریالی بیش از ۵ درصد باشد، مؤسسه اعتباری موظف است، علل وقوع آن و برنامه خود جهت کاهش نسبت‌های مزبور را به بانک مرکزی ارایه نماید.»

1. بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛م
2. مؤسسه اعتباری: بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون و یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و تحت نظارت آن بانک قرار دارد؛
3. امتیاز اعتباری، اهلیت اعتباری، گزارش اعتباری و شرکت اعتبار سنجی: اصطلاحات موضوع «آیین‌نامه نظام سنجش اعتبار» موضوع تصویب‌نامه شماره ۳۹۱۵۱/ت ۵۵۲۹۶ه مورخ ۱۳۹۸٫۴٫۴ هیات محترم وزیران؛
4. اعتبار: هر نوع پرداخت یا تعهد به پرداخت وجوه توسط مؤسسه اعتباری در قالب اعطای تسهیلات، ایجاد تعهدات و سایر موارد، به مشتری در قبال تعهد وی به باز پرداخت وجوه مذکور.
5. اعتبار مشکل‌دار: اعتباری که به دلایلی نظیر تغییر در وضعیت مالی مشتری و فعالیت‌های اقتصادی وی، بازپرداخت آن به تأخیر افتاده یا احتمال تکول آن وجود دارد.
6. نکول: عدم ایفای به موقع تمام یا قسمتی از تعهدات ناشی از دریافت اعتبار توسط مشتری به دلایلی نظیر عدم تمایل و عدم توانایی مالی.
7. ریسک اعتباری: احتمال وقوع زبان حاصل از نکول مشتری در بازپرداخت اعتبار.
8. ریسک تمرکز اعتباری: ریسک اعتباری ناشی از تمرکز اعتبار در حوزه‌هایی نظیر مشتریان، بخش‌های اقتصادی و مناطق جغرافیایی.
9. مدیریت ریسک اعتباری: فرآیند شناسایی، اندازه گیری، پایش، کنترل و گزارش‌گری ریسک اعتباری.
10. اعتبارسنجی: فرآیند تعیین امتیاز اعتباری اشخاص با استفاده از الگوهای کمی و کیفی.
11. رتبه اعتباری: شاخصی است که توسط مؤسسات رتبه بندی اعتباری با استفاده از اطلاعات کمی و کیفی و بر اساس یک روش مشخص به منظور تعیین احتمال ایفای به موقع تعهدات اشخاص محاسبه می‌شود.
12. رتبه اعتباری داخلی: شاخص حاصل از سیستم رتبه‌بندی اعتباری داخلی که بیانگر امتیاز حاصل از ارزیابی اهلیت اعتباری مشتری می‌باشد.
13. نسبت مطالبات غیرجاری: حاصل تقسیم مجموع مطالبات غیرجاری اعم از ریالی و ارزی به مجموع مطالبات اعم از ریالی و ارزی؛
14. نسبت مطالبات غیرجاری ریالی: حاصل تقسیم مجموع مطالبات غیرجاری ریالی به مجموع مطالبات ریالی؛
15. نسبت مطالبات غیرجاری خالص: حاصل تقسیم مجموع خالص مطالبات غیرجاری اعم از ریالی و ارزی (پس از کسر ذخایر مطالبات) به مجموع مطالبات اعم از ریالی و ارزی.

1. راهبرد و خط مشی ریسک اعتباری؛
2. نقش‌ها و مسولیت‌های هیات مدیره، هیات عامل، و سایر کارکنان مرتبط با امور اعتباری؛ 
3. سیستم اطلاعات مدیریت و فرایندهای گزارشگری؛
4. فرآیند اعطا و مدیریت اعتبار؛
5. رویه‌های ارزیابی اعتباری؛
6. نظام‌ها و رویه‌ها برای شناسایی، پذیرش، اندازه‌گیری، پایش و کنترل ریسک اعتباری؛

1. ایجاد شیوه‌های عملیاتی در چارچوب سیاست‌های اعتباری و فرایند اعطا و مدیریت اعتبار مصوب هیات مدیره؛
2. ایجاد واحد اجرایی مدیریت ریسک اعتباری در چارچوب ساختار سازمانی مصوب هیات مدیره؛
3. بازبینی وضعیت اعتباری مشتری و ارایه پیشنهاد مبنی بر تغییر حدود اعتباری متناسب با وضعیت اعتباری وی؛
4. اجرا و عملیاتی کردن برنامه آزمون بحران؛
5. ایجاد سیستم اطلاعات مدیریت برای اطمینان از گزارشگری به موقع صحیح و حاوی اطلاعات کافی در خصوص ریسک اعتباری.

1. انحرافات از رویه‌های اعطای اعتبار و حدود اعتباری؛
2. ترکیب و کیفیت سبدهای اعتباری؛
3. ریسک تمرکز اعتباری؛
4. مطالبات غیرجاری؛ 
5. کیفیت و ارزش وثایق؛

1.  حصول اطمینان از به روز بودن امتیاز حاصل از ارزیابی اهلیت اعتباری مشتری؛
2. بررسی صحت و کامل بودن اسناد و تأییدیه‌های اعتباری؛
3. حصول اطمینان از ارزیابی مجدد وثایق و کفایت آن‌ها؛
4. حصول اطمینان از مشخص بودن فرایند تملیک وثایق؛
5. حصول اطمینان از مصرف اعتبارات در موضوع قرارداد از طرق مختلف نظیر نظارت حضوری بر طرح‌ها؛
6. پایش نحوه بازپرداخت اعتبارات پایش اعتبارات مشکل‌دار؛

1. أخذ وثایق و تضامین؛
2. بیمه نمودن اعتبار؛
3. تهاتر مطالبات ناشی از اعطای اعتبار با سپرده اموال و اسناد مشتری مطابق با ضوابط ابلاغی بانک مرکزی؛