بخشنامه شماره 01/280373 مورخ 1401/11/10; ابلاغ مصوبه شورای پول و اعتبار در خصوص "نرخ‌های سود تسهیلات و سود علی‌الحساب انواع سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت دار"

شماره: 01/280373
تاریخ: 1401/11/10
موضوع: جهت اطلاع مدیران عامل محترم بانک‌های دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پست بانک، موسسات اعتباری غیر بانکی و بانک مشترک ایران - ونزوئلا ارسال می شود. 
باسلام؛
احتراما، پیرو بخشنامه شماره ۹۹٫۱۲۶۶۴۲ مورخ ۱۳۹۹٫۴٫۲۸ موضوع ابلاغ مصوبه یک‌هزار و دویست و نود و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۹۹٫۴٫۲۴ شورای محترم پول و اعتبار در خصوص سقف نرخ های سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری مدت دار بدین وسیله مصوبه یکهزار و سیصد و پنجاهمین جلسه شورای پول و اعتبار در خصوص نرخ های سود تسهیلات و سود علی الحساب انواع سپرده های سرمایه گذاری مدت دار را به شرح زیر ایفاد می دارد:
 

ب) نرخ سود تسهیلات عقود غیر مشارکتی بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی حداکثر ۲۳ و نرخ سود مورد انتظار عقود مشارکتی قابل درج در قرارداد میان بانک موسسه اعتباری غیربانکی با مشتری معادل ۲۳ تعیین میشود.
پ) نرخ سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و بلند مدت که قبل از سررسید برداشت شوند، معادل نرخ سود علی الحساب سپرده سرمایه گذاری متناظر با دوره ماندگاری آن با کسر یک واحد درصد خواهد بود.
متاسفانه در سنوات اخیر، برخی بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی با توسل به روشها و شیوه هایی خاص و نامتعارف از نرخ های سود تسهیلات و نرخ های سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری مدت دار تخطی نموده اند. همان گونه که پیش از این به دفعات تأکید شده است تداوم چنین اقدامات مخرب و ناسالم، موجب خواهد شد سیاست گذاریهای پولی در کشور مخدوش شده و دستیابی به اهداف مورد نظر بانک مرکزی با موانع جدی روبه رو گردد. علاوه بر این چنین اقداماتی سبب بالا رفتن هزینه تمام شده پول در مؤسسات اعتباری شده و تهدیدی برای ثبات و سلامت مؤسسات اعتباری محسوب میشود. لذا ضروری است بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی در اجرای نرخ های جدید مصوب شورای پول و اعتبار موارد زیر را به جدیت رعایت نمایند:
۱. استفاده از هرگونه ابزار و روشی برای تجهیز منابع که به هر نحو موجب تخطی از نرخ های سود علی الحساب مصوب شورای پول و اعتبار میشود اکیدا ممنوع است. در همین رابطه تأکید میدارد ایجاد قابلیت دریافت و پرداخت در حسابهای سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و سپرده سرمایه گذاری بلند مدت و تحقق هرگونه تراکنش غیر از تراکنشهای مربوط به ایجاد یا ابطال حسابهای سپرده مذکور و همچنین اتصال کارت پرداخت به آن حسابها و نیز افتتاح هرگونه حسابهای سپرده سرمایه گذاری بلند مدت یا کوتاه مدت ویژه با عناوین طرح های مختلف که عملا دارای ماهیت کوتاه مدت عادی بوده و واریز و برداشت وجوه در آنها امکان پذیر میباشد ممنوع است؛
۲. مطابق مصوبه جلسه مورخ ۱۳۹۷٫۹٫۲۰ شورای پول و اعتبار ابلاغی طی بخشنامه شماره ۹۷٫۳۴۴۳۳۶ مورخ ۱۳۹۷٫۱۰٫۱ معیار پرداخت سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت عادی ماه شمار میباشد. به گونه ای که باید حداقل مانده حساب در ماه مینای محاسبه سود علی الحساب سپرده های مزبور محسوب شود. لذا مجددا بر لزوم رعایت دقیق این مهم تاکید می گردد.
۳. افتتاح و نگهداری سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و یا بلند مدت که دارای دو بخش ثابت (غیر قابل برداشت) و متغیر (دارای تراکنش) می باشند، ممنوع است.
۴. اتصال کارت به سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت عادی اشخاص حقوقی مطلقا ممنوع میباشد.
5. سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری مدت دار باید در مقاطع زمانی ماهانه به حساب قرض الحسنه جاری یا قرض الحسنه پس انداز یا حساب سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت عادی سپرده گذار در همان مؤسسه اعتباری واریز گردد؛
۶. افتتاح و یا نگهداری هر یک از انواع حسابهای سپرده برای سپرده گذاران که رصد و کنترل گردش و مانده آنها صرفا با اخذ مجوز از دفتر مرکزی بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی امکان پذیر میباشد و نیز اعمال محدودیتهای سیستمی و وضع محدودیت در سطح دسترسی به سیستم نرم افزاری بانک/ مؤسسه اعتباری غیر بانکی که امکان رویت و رصد برخی حسابهای سپرده سپرده گذاران را از بازرسان بانک مرکزی سلب می نماید، اکیدا ممنوع است؛
۷. واریز هر گونه وجه مازاد بر سود علی الحساب مصوب شورای پول و اعتبار در تاریخهای متفاوت به حسابهای دیگر سپرده گذار اعم از حسابهای سپرده سرمایه گذاری مدت دار و یا حسابهای سپرده قرض الحسنه جاری یا پس انداز، اکیدا ممنوع است؛
۸. پرداخت سود علی الحساب سپرده در ابتدای دوره و یا در مقاطع زمانی غیر از آن چه در بند (۵) فوق ذکر شده، به سپرده گذار اکیدا ممنوع است؛
۹. ارایه پیشنهادات و تبلیغات به هر نحو در رسانه ها اعم از رسانه ملی روزنامه ها و جراید شبکه های اجتماعی، تبلیغات محیطی و .... مبنی بر اختصاص سود علی الحساب سپرده سرمایه گذاری مدت دار بیش از نرخ های سود علی الحساب مصوب شورای پول و اعتبار ممنوع است؛
۱۰. هر گونه حسابهای سپرده سرمایه گذاری مدت دار مختص کارکنان مؤسسه اعتباری با نرخ های سود علی الحساب ترجیحی و بالاتر از نرخ های مصوب شورای پول و اعتبار اکیدا ممنوع است؛
۱۱. هرگونه افتتاح حساب سپرده با شماره مشتریهای متفاوت برای یک شخص حقیقی حقوقی ممنوع میباشد.
۱۲. همانگونه که فوقا اشاره شد از این پس نرخ شکست در مواقع بستن سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و سرمایه گذاری بلند مدت معادل نرخ سود علی الحساب سپرده متناظر دوره ماندگاری سپرده سرمایه گذاری مدت دار حسب مورد کوتاه مدت ویژه و یا بلند مدت پس از کسر یک واحد درصد به شرح جدول زیر میباشد که باید در قراردادهای افتتاح حسابهای سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و بلند مدت با مشتری، تصریح شود؛

جدول نرخ‌های شکست سپرده های سرمایه گذاری مدت دار

۱۳. از تاریخ ابلاغ این بخشنامه نرخ سود علی الحساب تمامی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت عادی نزد بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی، معادل ۵ درصد میباشد در این خصوص نیازی به توافق و یا انعقاد قرارداد جدید با سپرده گذاران نمی باشد؛
۱۴. نرخ سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه و سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت که پیش از ابلاغ این بخشنامه نزد بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی افتتاح گردیده اند تا سررسید بدون تغییر باقی خواهد ماند. شایان ذکر میداند نرخ سود بالاتر از نرخ های سود مصوب شورای پول و اعتبار در قراردادهای سپرده های مذکور نافذ نبوده و قابل استناد نمیباشد. بدیهی است در صورت درخواست مکتوب سپرده گذاران سپرده های مزبور بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی میتواند نسبت به بستن سپرده های یاد شده با رعایت نرخ های شکست مذکور در این بخشنامه اقدام و با رعایت مفاد این بخشنامه حساب سرمایه گذاری بلند مدت برای ایشان افتتاح نماید؛
۱۵- مدیر ارشد واحد رعایت قوانین و مقررات تطبیق) بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی موظف است هر دو هفته گزارش عملکرد مؤسسه اعتباری در خصوص رعایت نرخ های سود ابلاغی به موجب این بخشنامه را به کمیته رعایت قوانین و مقررات (تطبیق) و هیات مدیره ارایه نماید همچنین نسخه ای از گزارش مذکور با امضای رییس کمیته رعایت قوانین و مقررات (تطبیق ، به مدیریت کل نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی بانک مرکزی ارایه نماید؛
۱۶. مدیر عامل بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی مسئول پیاده سازی و مهیا نمودن بسترها و زیر ساخت های لازم برای اجرای فوری کامل و دقیق مفاد این بخشنامه خواهد بود؛
۱۷- بانک مرکزی در مقاطع ماهانه پس از ابلاغ و اجرای این بخشنامه نسبت به بررسی میزان رعایت مفاد این بخشنامه توسط بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی اقدام خواهد کرد. در صورت عدم رعایت نرخ های سود مصوب شورای پول و اعتبار علاوه بر اتخاذ اقدامات نظارتی مندرج در بخشنامه شماره ۰۱٫۲۵۵۶۶۹ مورخ ۱۴۰۱٫۱۰٫۱۳ بانک مرکزی در خصوص بانک یا مؤسسه اعتباری متخلف مراتب با قید تسریع و خارج از نوبت برای رسیدگی به هیات انتظامی بانکها ارجاع خواهد شد. ضمنا همانگونه که فوقا اشاره شد. بر اساس مصوبه صدرالذکر شورای محترم پول و اعتبار شرط گذشت یک سال از زمان انتصاب برای بررسی مجدد صلاحیت مدیران بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی، موضوع ماده (۲۹) «دستور العمل نحوه احراز و لغو تأییدیه صلاحیت حرفه ای مدیران موسسات اعتباری» در رابطه با رعایت مفاد این بخشنامه نافذ نمی باشد. لذا در صورت تخطی از مفاد بخشنامه حاضر علاوه بر ارجاع موضوع به هیأت انتظامی بانکها، صلاحیت حرفه ای مدیر عامل و تمامی اعضای هیات مدیره بانک و یا مؤسسه اعتباری غیربانکی متخلف در کمیسیون احراز و لغو تاییدیه صلاحیت حرفه ای مدیران مؤسسات اعتباری بانک مرکزی برای اتخاذ تصمیم در خصوص تداوم تصدی سمت مدیریتی آنها مطرح و مورد بررسی قرار خواهد گرفت؛
۱۸- تمامی کارکنان ذی ربط در مؤسسه اعتباری به ویژه مدیر ارشد واحد رعایت قوانین و مقررات (تطبیق)، رییس و اعضای کمیته تطبیق مدیران حوزه فن آوری اطلاعات روسا و کارکنان شعب که به هر نحو از مفاد این بخشنامه تخطی کرده یا زمینه تخطی از آن را فراهم نموده باشند با دستور کتبی بانک مرکزی از سمت خود عزل شده مراتب در بررسی صلاحیت تصدی هرگونه سمت مدیریتی در شبکه بانکی که مستلزم تأیید صلاحیت از سوی بانک مرکزی باشد، لحاظ خواهد شد؛
۱۹- ضمنا بر رعایت مفاد بخشنامه شماره ۰۰/۳۷۵۵۱۷ مورخ ۱۴۰۰٫۱۲٫۲۳ مبنی بر ممنوعیت اخذ هرگونه سپرده به عنوان وثیقه نقدی تسهیلات به هر عنوان قبل یا بعد از تسهیلات و نیز مسدود نمودن بخشی از تسهیلات اعطایی به هر نحو و نیز بخشنامه شماره ۰۱٫۱۰۸۴۹۵ مورخ ۱۴۰۱٫۵٫۲ موضوع ممنوعیت صدور ضمانت نامه بانکی برای تضمین تسهیلات اعطای خود بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی مجددا تاکید می گردد.
در خاتمه، ضمن یادآوری این که مسئولیت حسن اجرای ضوابط و دستورالعملهای ابلاغی بر عهده اعضای هیات مدیره مدیران عامل و سایر اعضای هیات عامل بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی میباشد و تأکید بر این که بانک مرکزی بر رعایت نرخ های سود علی الحساب سپرده نظارت لازم را معمول و با موارد نقض آن برخورد قاطع خواهد نمود، خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به قید تسریع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره ۹۶٫۱۴۹۱۵۳ مورخ ۱۳۹۶٫۵٫۱۶ به تمامی شعب و واحدهای ذی ربط آن بانک مؤسسه اعتباری غیربانکی به ویژه واحدهای فناوری اطلاعات ذی مدخل ابلاغ شده و با اطلاع رسانی مناسب و مقتضی به سپرده گذاران محترم بر حسن اجرای آن نظارت دقیق به عمل آید.

مدیریت کل مقررات مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی
حمیدرضا غنی آبادی، الهام چیت سازان